Cách nhận biết sốt xuất huyết và sốt phát ban

By | October 14, 2015

tải xuống (1)

Khí hậu nóng ấm nên mỗi khi thời tiết chuyển mùa thì Việt Nam hay xuất hiện 2 dịch sốt mà trẻ em thường mắc phải, đó là sốt xuất huyết và sốt phát ban.

Sốt xuất huyết hiện đang  nhanh xảy ra hầu hết các tỉnh, thành, đặc biệt là  ở Sài Gòn, tỉnh Bình Dương, tỉnh Đồng Nai và TP.Hà Nội, số người mắc và số tử vong trong cả nước đang gia tăng. Trong khi đó, song song với sốt xuất huyết vào thời điểm này vẫn có bệnh sốt phát ban xuất hiện, làm thế nào để phân biệt chúng?

Những tác nhân gây bệnh

Bệnh sốt xuất huyết, tác nhân gây bệnh chính là virut Dengue (Đăng gơ), bệnh lây từ người bệnh sang người  khỏe mà  chưa có chống dịch chống virut.  Có hai loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết là muỗi vằn và muỗi hổ châu Á.

18sot

Dịch sốt phát ban có nhiều người mắc bệnh và tác nhân gây bệnh lại khác nhau, nhưng tựu trung có sốt và phát ban. Sốt chủ yếu gặp ở nước ta là bệnh sởi do virut sởi gây ra, bệnh Ru-ben-la (Rubella) do virut Ru-ben-la gây ra và bệnh do Rickettssia, trong đó ở nước ta hay gặp nhất là bệnh sốt mò. Phương thức truyền bệnh của bệnh sởi và bệnh Ru-ben-la là lây truyền theo đường hô hấp, còn bệnh sốt mò môi giới truyền bệnh là do mò đỏ.

Những nhận biết sốt xuất huyết và sốt phan ban

Sốt xuất huyết là một loại bệnh dịch khá nguy hiểm, nếu muỗi truyền bệnh càng nhiều, tốc độ lây chuyền bệnh càng nhanh, nếu người dân chưa được chống dịch sốt xuất huyết. Nếu bị , đặc biệt là với trẻ em mà không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ dẫn đến nhiều biến chứng hết sức nguy hiểm, thậm chí tử vong. Sốt xuất huyết thường có sốt cao liên tục 3 – 4 ngày, ho, sổ mũi, đau nhức mình mẩy, đau nhức hố mắt, nôn và có thể tiêu chảy. Sốt trong bệnh sốt xuất huyết khó giảm với thuốc hạ sốt paracetamol trong 3 ngày đầu và khi sốt bắt đầu hạ nhiệt thì sẽ bắt đầu xuất huyết, biểu hiện như da sung huyết (da đỏ ửng, môi khô đỏ tươi… do hiện tượng cô đặc máu), có chấm xuất huyết ở vùng da, chân răng chảy máu hoặc chảy máu cam, mắt đỏ và hay kèm nôn, chân tay lạnh. Thông thường từ ngày thứ 3, bệnh phát triển nặng, nhất là trẻ em, nếu không được chẩn đoán sớ, chấn đoán đúng và xử lý kịp thời diễn biến bệnh sẽ  xấu, bởi sốc hoặc do tổn thương các cơ quan nội tạng khác.

anh1

 Sốt phát ban, hầu hết các trường hợp đều bắt đầu với  các triệu chứng sốt cao từng cơn (thân nhiệt có thể tăng lên 39 – 400C) và xuất hiện ho, cổ họng đau rát, chảy nước mũi hoặc mũi bị nghẹt, người mệt mỏi, có thể nôn mửa và phát ban đỏ toàn thân. Các hạch khu vực cổ thường sưng to, đau nhức,  có thể nhìn hoặc sờ thấy. Kết mạc mắt đỏ, viêm, chảy nước mắt… Nếu nguyên nhân gây sốt là do virut đường tiêu hóa,  thấy xuất hiện tình trạng rối loạn tiêu hóa (phân lỏng, nhầy, không có máu và có thể nôn ói sau khi ăn). Hầu hết bệnh sốt phát ban từ ngày thứ 4 trở đi người bệnh thường hết sốt, ăn uống được, da có thể bị nổi phát ban 3 -5 ngày rồi lặn hẳn.

Để phân biệt sốt xuất huyết khác với sốt phát ban, cách thử đơn giản nhất là dùng ngón tay cái và ngón trỏ cùng bên căng vùng da có chấm đỏ (ban đỏ) hoặc vùng da đang sung huyết,  thấy chấm đỏ đó mất đi, buông ra là màu đỏ hồi phục ngay là sốt phát ban, còn nếu vẫn thấy chấm li ti hoặc sau 2 giây màu đỏ lại xuất hiện, đó là  sốt xuất huyết  (đây là dấu hiệu ấn ngón tay hoặc thời gian hồi phục màu da trong chẩn đoán bệnh sốt xuất huyết). 2 tiêu chuẩn để xác định đến sốt xuất huyết là sốt cao đột ngột và sau đó xuất huyết. Nếu có điều kiện nên xét nghiệm công thức máu sẽ thấy bạch cầu thuyên giảm, tiểu cầu giảm rõ, tốc độ lắng máu tăng.

sot_phat_ban_

Cần lưu ý gì khi bị xuất huyết?

Không nên nghĩ rằng đã mắc sốt xuất huyết một lần, lần sau không mắc nữa, bởi vì sốt xuất huyết ở nước ta có 4 týp huyết thanh khác nhau, mắc bệnh loại nào, lần sau sẽ không mắc loại đó nhưng vẫn có thể mắc 1 trong 3 loại còn lại.

Bị sốt xuất huyết nếu dùng thuốc hạ nhiệt phải hết sức thận trọng, chỉ nên dùng loại paracetamol đơn chất (không có kết hợp các loại khác), không dùng aspirin, efferalgan,… tốt nhất là chườm mát ở những vùng như trán, vùng nách, vùng bẹn để hạ nhiệt. Nếu dùng thuốc paracetamol đơn chất cũng phải theo dõi thật tốt, bởi sau vài ngày sốt cao, thân nhiệt có thể bắt đầu giảm, nếu vẫn dùng thuốc hạ nhiệt không đúng cách sẽ nguy hiểm cho người bệnh.

Một số lời  khuyên của bác sĩ, khi  người bệnh đang sốt cao với sốt xuất huyết, không truyền dịch ngay vì rất dễ bị sốc (nhất là đạm) do cơ thể đang phản ứng mạnh (sốt cao) chống virut. Cần bù nước và chất điện giải do bị mất bởi sốt cao bằng cách dùng dịch oresol (ORS) là tốt nhất nhưng phải pha thuốc đúng với chỉ dẫn (một gói ORS cam loại 5,63g cho vào 200ml nước đun sôi để nguội). Ngoài ra nên uống thêm nước cam, chanh tươi,  loại quả (dưa hấu,….

Nếu thấy bệnh nhân có dấu hiệu khác thường cần cho người bệnh đi bệnh viện ngay, nhất là trẻ em (chân tay lạnh, da lạnh ẩm nhớt, vật vã, bứt rứt khó chịu trong người, bụng đau, mạch nhỏ yếu, đi tiểu ít, huyết áp tụt).

Bệnh sốt xuất huyết rất dễ dẫn đến biến chứng, nên chúng ta cần hết sức thận trọng khi bị, bệnh hay bùng phát thành dịch nên chúng ta phải giữ gìn  vệ sinh môi thật trường tốt.